Waarom onkruid steeds terugkomt
Onkruid groeit niet in de tegel, maar in de voeg. Daar ligt zand, en na een tijdje ook een dun laagje organisch materiaal: stof, fijngemalen blad en afgestorven mos. Dat is precies genoeg voor zaad dat aanwaait om te kiemen. Soorten als paardenbloem en weegbree maken een lange penwortel die tot in het zandbed onder de tegels reikt. Trek je alleen het blad weg, dan loopt die wortel gewoon opnieuw uit.
Of een terras snel weer groen wordt, hangt vooral af van drie dingen:
- Open voegen: hoe minder zand er in de voeg zit, hoe meer ruimte er is voor zaad en vuil.
- Vocht en schaduw: onder bomen, langs een schutting of aan de noordkant droogt de voeg langzaam op.
- Aanvoer van zaad: een border, gazon of berm vlak naast de bestrating zorgt voor een constante stroom nieuwe kiemen.
Onkruid verwijderen is daarom altijd een klus in twee stappen: het onkruid met wortel en al eruit, en daarna de voeg zo vullen dat nieuw onkruid minder kans krijgt.
Azijn en zout: liever niet
Azijn is het bekendste huismiddel. Het verbrandt het blad van jonge plantjes, maar komt nauwelijks bij de wortel. Na een paar weken staat het onkruid er weer. Azijn is bovendien een zuur: beton, kalkhoudende tegels en veel soorten natuursteen kunnen er dof of vlekkerig van worden, en wat je spuit loopt via de voegen de bodem en de put in.
Zout werkt wel, maar te goed. Het doodt niet alleen het onkruid, het spoelt ook uit naar je border en gazon en blijft daar in de grond zitten. Daarnaast tast zout voegen en beton aan, en in de winter kan bestrating die met zout is behandeld gaan afschilferen. Op een terras of oprit is zout dus geen goed idee.
Branden: werkt, met beperkingen
Een onkruidbrander verhit het blad zo snel dat de cellen knappen. De plant verdort daarna binnen een paar dagen. Je hoeft het onkruid dus niet zwart te branden: even langs gaan met de vlam is genoeg. Op kleine, jonge plantjes werkt dat redelijk.
De beperking zit weer in de wortel. Taaie soorten met een diepe wortel lopen na het branden opnieuw uit, zodat je het een paar keer per seizoen moet herhalen. Let ook op het brandgevaar: bij droog weer, langs een houten schutting, een haag of kunststof gevelbekleding is een open vlam geen goed plan.
Borstelen: het onkruid gaat er echt uit
Met een voegkrabber of een stalen voegborstel haal je het onkruid fysiek uit de voeg, inclusief een groot deel van de wortel. Je neemt meteen het mos en het vuile bovenlaagje van de voeg mee, en daarmee ook de plek waar nieuw zaad zou kiemen. Op een klein terras is dat goed te doen met de hand. Op een oprit of parkeerplaats wordt het al snel zwaar werk.
Een machinale onkruidborstel doet hetzelfde, maar dan met een ronddraaiende staalborstel en veel sneller. Dat is de methode waarmee wij werken; hoe we dat aanpakken, lees je op de pagina over onkruidbestrijding. Twee aandachtspunten: er komt altijd wat zand uit de voegen mee, dus die moet je daarna opnieuw invegen. En op zachte natuursteen kan een staalborstel krassen geven, dus test het eerst op een plek die niet opvalt.
Heet water: grondig, maar je hebt er materieel voor
Heet water werkt op dezelfde manier als branden, maar het water loopt de voeg in en verwarmt zo ook het onderste deel van de plant. Er is geen open vlam, dus je kunt er ook langs gevels en schuttingen mee werken. Een pan kokend water uit de waterkoker helpt voor een paar plekjes, maar voor een heel terras is het onbegonnen werk: het water koelt op de tegels snel af.
Professioneel gebeurt het met een machine die het water op temperatuur houdt. Ook dan geldt dat sterke wortelonkruiden een paar behandelingen nodig hebben.
Wat voegzand en polymeerzand doen
Is het onkruid eruit, vul dan de voegen. Een volle, aangedrukte voeg laat minder licht en vuil door en geeft zaad weinig ruimte. Bovendien houdt het zand de stenen op hun plek, zodat ze niet gaan schuiven of kantelen.
- Gewoon voegzand is goedkoop en makkelijk aan te vullen. Het blijft wel los: regen en vegen halen het er langzaam weer uit, en in de bovenste millimeters kan op den duur toch weer iets kiemen.
- Polymeerzand is zand met een bindmiddel dat hard wordt zodra het nat wordt. De voeg wordt stevig, en onkruid en mieren krijgen er veel minder grip op. Veeg het in op droge bestrating en haal de resten van de tegels voordat je gaat natmaken, anders blijft er een waas achter.
Polymeerzand is geen wondermiddel. Ook op een harde voeg landt na verloop van tijd stof en mos, en daarin kiemt weer iets. Maar het gaat veel langzamer, en wat er groeit, zit los bovenop en is makkelijk weg te halen. Loopt het regenwater op je terras nu via de voegen weg, kies dan een waterdoorlatende variant.
Zelf doen of uitbesteden?
Een klein terras met wat onkruid hier en daar houd je prima zelf bij met een voegkrabber en af en toe een veegbeurt. Uitbesteden loont vooral in deze gevallen:
- Grote oppervlakken, zoals een oprit, een binnenplaats of een parkeerterrein.
- Onkruid dat er al jaren staat en diep in de voegen geworteld is.
- Als het terras ook groen is van de aanslag: dan combineer je het met terrasreiniging en vegen we alles in één keer opnieuw in.
- VvE’s en bedrijven die het hele seizoen een verzorgd terrein willen, met vaste rondes.
Een vakman mag op verharding geen chemische onkruidbestrijders gebruiken, dus ook dan gaat het onkruid er mechanisch of thermisch uit. Vraag bij een offerte wel hoe het onkruid wordt verwijderd en of het invegen van de voegen erbij zit.